As terras portuguesas son o lugar de nacemento dos caldos coa denominación de orixe máis antiga do mundo, que atraen polos seus delicados sabores e a súa elaboración artesanal. Son os viños de Oporto.
Ao longo do río Douro, desde Oporto e ata os límites de unión con España, unha zona declarada Patrimonio da Humanidade pola Unesco en 2002 é o punto de orixe duns dos viños máis afamados a nivel mundial. Trátase dunha bebida peculiar, cunha alta graduación que pode chegar incluso ata os 22º graos, polo que se podería pensar que se trata máis dun licor que dun caldo propiamente dito. Porén, son viños complexos cuxo prezo pode chegar a ser tan elevado como a súa graduación xa que están elaborados con uvas de cepas centenarias.
Para entender o porqué da súa alta graduación é necesario remontarse á historia de Portugal hai 300 anos. No século XVIII e grazas ao tratado comercial de Méthuen, os británicos comezaron a importar viños do Douro. Porén, na súa viaxe ás illas, os caldos se botaban a perder con frecuencia e, para evitalo, os portugueses decidiron engadirlle augardente aos seus viños, de forma que se interrompía a fermentación natural. O viño conservaba a maior parte dos azucres, perdía algo de acidez, adquiría máis delicadeza e os seus aromas multiplicábanse. Desta forma desaparecía o orixinario viño do Douro, ata entóns caldos ásperos e de calidade mediocre e xurdían os viños de Oporto que hoxe en día se coñecen.
Foi o marqués de Pombal, ministro de economía de Portugal no século XVIII quen decidiu seleccionar e cartografar as mellores terras e as mellores vides para que só estas deran a uva destinada á elaboración do Oporto. Estableceu regras de produción moi concretas relativas ao cultivo, o prezo dos viños, o transporte e a cata obrigatoria para verificar a súa calidade. Desta forma xurdiu o concepto de Denominación de Orixe Controlada.
Uvas autóctonas
Outra das características que distinguen aos viños de Oporto é que están elaborados con uvas autóctonas que se preservaron ao longo destes últimos séculos crecendo nun solo de lousas e que lles serviron para conseguir o seu prestixio a nivel mundial.
As dificultades de acceso ao terreo no que se cultivan obrigan a realizar a vendima a man, o que incrementa o seu traballo artesanal. O mosto fermenta durante uns días e despois detense este proceso incorporando alcohol ao 77% de volume, procedente do destilado de viño, de forma que queda un nivel importante de azucre residual que non se pode transformar en alcohol. A continuación déixase envellecer en barricas de carballo. Ao estar reforzado con augardente, é capaz de envellecer en madeira durante moito máis tempo que a maioría dos caldos.
Existen diferentes variedades de Oporto. Por unha parte atópanse os viños brancos, que se toman frescos como viño de aperitivo ou de sobremesa, segundo a súa antigüidade.
Entre os tintos máis afamados atópanse os Ruby, que acostuman envellecer en grandes depósitos e nos que se trata de conservar os aromas a froitas, a intensa cor vermella que lle dá nome e o carácter dos viños novos. Os Tawny, en cambio, envellecen ata 40 anos ou máis en barricas pequenas, por esta razón o seu aroma presenta matices de madeira e froitas secas e a cor acostuma evolucionar cara tons marróns. Tamén existen os chamados Colheita, un viño tipo Tawny que se elabora con uva dunha soa colleita e envellecen polo menos 7 anos en tonel. Son frescos e refinados.
O rei dos Oportos
Pero se hai unha variedade que salienta especialmente esta é o Vintage, considerado como o Oporto por excelencia. Elabórase só cando a calidade da uva é excepcional (non serve calquera anada) algo que ocorre tan só dous ou tres veces cada 10 anos.
Despois de criarse en barrica durante un par de anos, o Vintage embotéllase para protexelo do ar e consérvase tombado durante anos que poden chegar a décadas. O resultado son viños concentrados, ricos en cor, taninos e matices e aptos para envellecer durante moito tempo, en ocasións máis dun século.
Debido a esta antigüidade, é habitual que as codias se desfagan, o que deu lugar a todo un ritual. As botellas non se descortizan senón que se degolan, cortando o colo de cristal cunhas tenaces ao vermello vivo. A continuación, realízase o decantado para separar o viño limpo dos residuos sólidos que poida conter.
Entre os Tawnys e os Vintages atópanse os Late Bottled Vintage (LBV) xurdidos nos anos 70. Elaborados con uvas dunha mesma colleita, son menos concentrados que os Vintages, embotéllanse tras pasar de catro a seis anos en barrica e non hai que agardar para os abrir. É un viño potente, de escuro cor, cuxa crianza realízase en recipientes de maior tamaño, onde a oxidación é máis lenta.
O Oporto débese servir en vasos de viño grandes nunha cantidade non inferior a 5 centilitros, para apreciar mellor o seu aroma e o seu sabor profundo. Trátase dun viño moi versátil que se pode servir frío como aperitivo con froitos secos ou queixo ou tamén beberse ao final dunha comida.
Artigos relacionados:
-O viño, do restaurante a casa... e viceversa
- Calor versus viñoO máis lido
Nota informativa: Tradución do orixinal en castelán. No caso de calquera discrepancia, prevalecerá a versión en castelán.