
Aínda que só se vexa como o envase que permite transportar e comercializar o viño, a botella forma parte activa na creación e desenvolvemento deste. A lonxevidade dun viño vén dada pola fase final da súa elaboración, a que corresponde ao embotellado, e é que é imposíbel garantir as condicións dun viño que non estea gardado en botella.
Na antigüidade, o viño conservábase en ánforas de barro que dificultaban tanto o seu transporte como a posibilidade de gardalo. Na Idade Media e ata o século XVII, era común utilizar xerras de louza, de madeira e mesmo envases de pel para contelo, pero foi o descubrimento do cristal soprado o que deu pé á comercialización en botella a partir do século XVII.
Non obstante, o seu custo de produción resultaba desorbitado e o seu deseño esférico e de colo alongado facía imposíbel mantelas en horizontal e manter o viño en contacto coa cortiza. Outra característica era que o cristal daquela época non era totalmente transparente e contiña impurezas que, por outra parte, favorecían o gardar o viño, xa que o protexían levemente da luz.
Co paso dos séculos e despois de variar numerosas veces a súa aparencia, nos séculos XVII e XVIII comezaron a estilizarse. Nesta época fixo tamén a súa aparición a cortiza, o que tamén contribuíu a variar o formato da propia botella, que foi evolucionando ata o formato cilíndrico que hoxe en día se coñece, con colo máis longo.
O cristal é, sen dúbida, o mellor medio para conservar as calidades dun viño durante longo tempo, porque o vidro é un material inalterábel, que non transfire ningún tipo de aroma ou sabor. A estanza neste envase inflúe de xeito activo no seu envellecemento, a través do fenómeno da redución ou asfixia, consecuencia do cal se consegue o desenvolvemento do desexado "bouquet". Dependendo do tipo de viño e do envellecemento previo que tivera na madeira, a súa evolución na botella será diferente.
Cor e tamaño
A transparencia dunha botella, a súa forma e cor non son criterios estéticos senón que obedecen a estudos enolóxicos. Os vidros de consumo inmediato preséntanse en cristal transparente, pero os destinados a envellecer colócanse en botellas de cor verde ou mesmo negra. A luz solar, especialmente os raios ultravioletas, poden alterar a correcta conservación do viño, porque este reacciona quimicamente á luz e esta reacción pode ter efectos na cor e mesmo no sabor. Os vidros verdes ou violetas deteñen parte das radiacións solares e protexen o viño da luz, mesmo en ocasións se aumenta o grosor do vidro, cando se busca unha maior calidade no proceso de envellecemento. Ademais, a adega para conservar viño debe ser o máis escura posíbel, cunha luz dispersa e indirecta e evitando os fluorescentes.
De igual xeito, a calidade final do viño ou ben as súas características específicas levan á elección do tipo de botella. Os envases habituais teñen unha capacidade de 75 cl, aínda que tamén son comúns as medias botellas de 3'5 cl e os formatos Magnum de 1'5 litros.
As botellas Magnum, ao teren máis capacidade, fan que a evolución do viño no seu interior sexa máis lenta e pausada. Isto posibilita que se logre unha grande uniformidade e estabilización e mesmo se consiga que a duración do viño sexa maior, debido a que a relación entre cantidade de osíxeno e viño da botella é a mellor das posíbeis. Outra das súas vantaxes está na restauración. Nos últimos anos estase poñendo de moda nos restaurantes a presenza desta medida de recipiente na mesa, xa que o seu tamaño é a medida perfecta cando un maior número de comensais quere degustar un só viño e así evitan abrir varias botellas.
Outros tamaños que tamén se empregan con frecuencia son o Dobre Mágnum, con capacidade para 3 litros, o Jeroboam de 4' 5, o Matusalem de 6 e mesmo un espectacular recipiente coñecido como Nabucodonosor, con capacidade para 15 litros. Non obstante, todas estas denominacións adoitan cambiar con respecto ao viño que conteñen e así por exemplo, un Jeroboam de Champagne ten unha capacidade de 3 litros, mentres que un de tinto de Burdeos mantén o contido de catro litros e medio.
Estética local na forma
As formas das botellas actuais teñen un carácter altamente estético, co fin de identificalas cunha zona específica ou un tipo de viño. En función da zona vinícola atópanse - tanto para tintos coma para brancos - formatos Borgoña e Ródano, con botellas rematadas en punta, fabricadas con vidro verde. En Burdeos, son envases rectos e de ombros altos, incoloros para os brancos e verdes para os tintos.
Como noutros terreos, os formatos das botellas admiten centos de variantes, dende os clásicos Chianti, con palla rodeando o cristal, ata a botella de vidro groso dos viños escumosos, pasando pola característica do Oporto, recta e con ombros altos.
As últimas tendencias apuntan a certas novidades como son un maior grosor no vidro e decantarse polo uso da cor negra nos vidros.
As copas para degustar o viño
O máis lido
Nota informativa: Tradución do orixinal en castelán. No caso de calquera discrepancia, prevalecerá a versión en castelán.