Repsol YPF

Gizakiaren gorputzak desorekak gainditu eta beharrak asetzen ditu zerbait gaizki doanean. Horretarako edozein mekanismok behar duen gauza sinple bat behar du: energia. Eta hori elikadurarekin lortzen du. Tradizioaren arabera elikagaiak formatzaile, erreguladore eta energetikoetansailkatzen dira.

Lehenengoak proteinaz osatuta daude eta izenak berak dioen bezala organismoaren zelulak, organuak eta ehundurak osatzen laguntzen dute. Proteinak barazkietan daude, baina kalitate hoberenekoak animalietan daudenak dira.

Elikagai erregulatzaileak frutak eta barazkiak dira batez ere, eta organismoaren prozesu bakoitza normalizatu eta orekatu egiten dute.

Azkenikenergetikoak daude, edozein jarduera fisiko edo psikiko garatzeko kaloriak ematen dituztenak. Jarduera horiek zenbat eta handiagoak izan kalorien kontsumoak ere hala izan behar du. Elikagai energetikoetan bi multzo daude: karbono hidratoak eta gantzak.

Karbono hidratoei gluzido ere esaten zaie era hidrogenoz, karbonoz eta oxigenoz osatuta daude. Hesteek digeritutakoan, glukosa bihurtzen dira eta gero gibelak glukogeno bihurtzen ditu. Oraganismoak energia behar duen heinean, glukogenoa berriz ere glukosa bihurtzen da, nahiz eta zati bat giharretan gelditzen denhalegin zehatz bat egitean berehalako energia emateko. Erabiltzen ez bada, glukogenoa gantza bihurtzen da. Odoleko glukosa maila insulinak kontrolatzen du, eta hau pankreak jariatzen du.

Bestetik,gantzakgibelak prozesatzen ditu eta karbono hidratoak baino errazago biltzen dira. Hauek eskuragarri ez daudenean, organismoak behar duen energia lortzeko erabiltzen ditu eta gorputzaren beraren erreserba nagusia osatzen dute. Kalkuluen arabera elikaduraren % 50 karbohidratoek osatu behar dute eta gantzeko % 30 bakarrik izan behar dute.

Gantza aseak edo asegabeak izan daitezke. Lehenengo multzoan esnea, hestebeteak, gurina edo gantzatua daude, eta bigarrenean, olio begetalak eta arrain urdinak. Grasa aseak kopuru txikian beharrezkoak diren bitartean eta odoleko kolesterol maila igotzen duten bitartean, asegabeak horiek erregulatzen dituzte. Horregatik, denek energia ematen badute ere, hobe da gantz begetalak hartzea, hala nola oliba olioa, soja olioa, hegaluzea edo izokina bezalako arrainak eta fruitu lehorrak. Azken horiek ariketa fisiko garrantzitsu bat egin behar denean erabiltzen dira, gluzidoak dituztelako, eta azkar prozesatzen direlako.

Fruitu lehor guztiak, kakhueteak izan ezik, gantza asegabeetanaberatsak dira eta eguneroko dietak almendrak, intxaurrak, pistatxoak eta hurrak izan behar ditu. Ez dira gehiegi hartu behar, izan ere, gantz konzentrazio handia dituztenez, digestio arazoren bat sor dezakete eta behazuna arazoak dituzten pertsonei kalte egin diezaieke.

Karbono hidratoak hiru multzotan banatzen dira:
1. Monosakaridoak.- Fruktosa (frutatan dagoen azukrea) multzo honetakoa da.
2.Oligosakaridoak.- Erremolatxan, azukre-kañan edo eztian dagoen sakarosak ordezkatzen ditu. 
3.Polisakaridoak.- Ogia, pasta, arroza, zerealak oro har eta patatak bezalako sustraiak biltzen dituzte. Odoleko glukosa une batez igotzen dute, oligosakaridoek baino gutxiago eta gomendagarriagoak dira. Findu gabe hartzea komeni da (integralak), izan ere, horrela, glukosa igoera txikiagoa da.

Frutari dagokionez, gogoratu eharra dago denak azukretan aberatsak direla. Platanoak eta mahatsak kopuru handian dituzten bitartean, sagarrak
edo udareak konzentrazio txikiagoan dute. Kontuan izan behar da edozein fruta lehortu eta konfitatu naturalean baino energia handiagoa duela.

Gaur egun badira energetiko gisa sailkatutako produktu artifizialak. Kirolariek asko erabiltzen dituzte. Barrita edo edari gisa kontsumitzen dira eta azukre sinpleetan oso aberatsak dira. Edariek ere gatz mineralak dituzte, izerdiaren bidez galtzen direnak, eta kafeina dosi onak organismoa estimulatzeko eta ahalegin fisiko edo psikoko berezia eskatzen duen edozein egoeraren aurrean adi mantentzeko.