Repsol YPF

Ekinodermoen familiako kasik 1.000 espezie daude eta, horien artean, itsas trikuak, talde ugariak osatuz bizi diren animalia gregarioak. Itsasertzeko harkaitzei itsatsita bizi dira eta inguruko algak janez elikatzen dira. 

Itsas trikuak kontsumitzeko garairik egokiena abendutik otsailera bitartekoa da ilargi-aldaketek eragindako marea handiekin bat eginez, batez ere, ilargi berriarekin eta ilargi betearekin. Izan ere, ugalketa-garaiarekin bat egiten dute eta trikuen zati jangarriak gonadak dira, sexu guruin mamitsuak, hain zuzen. Emeenak, handiagoak eta gozoagoak, urte-sasoi horretan guztiz garatuta egoten dira eta testura pikortsua dute, gatz-zapore bereizgarria eta itsasoko algen iodo-kolore bizia indartzen duena.  

Izoztu daitekeen produktua da. Horretarako, itsas trikuak ireki egiten dira eta hura osatzen duten bost mamiak bereizten; likidoa ere kontserbatu egiten da. Mami horiek ontzi txiki batean jartzen dira eta bere likidoaz estaltzen; horrela, hiru hilabetez ere kontserbatzen dira izoztuta. 

Jaki gozo-gozoa

Arantza arriskutsuak eduki arren, lesio oso mingarriak eragin ditzaketenak, itsas trikuak jaki gogo-gozotzat jotzen dira. Pieza horiek modu askotara kuzina daitezke nahiz eta jateko modurik arruntena naturalean den,  itsaskitu berritan. Golpe batez erdibitzen dira tresna ebakitzaile baten bidez, barruan duten ura astintzen da eta mingainaren edo koilara txiki baten laguntzaz jaten dira manzanilla batekin eta ogi kurruskari zati batekin. 

Egosteko, irakitan dagoen uretan sartzen dira pare bat minutuz. Horiekin zopak edo nahaskiak presta daitezke, baita arrain-platerei laguntzeko errezetetan erabili ere, gainerretuta edo, besterik gabe, arrabak kanapeak egiteko erabili. Saltsak egiteko ere balio dute; horretarako, itsas trikuen zati jangarria pure bihurtzen da eta, ondoren, bexamelari gehitzen zaio arrainei lagunduta jateko. 

Beteta bere saltsan ere presta daitezke. Itsas trikuak artaziekin irekitzen dira eta barnekoa ateratzen zaio kontu handiz; aparte uzten da eta horiek botatzen duten likidoa geroko gordetzen da. Likido hori su makalean jartzen da boilurren zukuarekin eta espatula batez eragiten zaio. Irakiten hasten denean eta eragiteari utzi gabe, gurina eta esne-gain harrotua gehitzen zaizkio eta gatza eta piperbeltza botatzen. Aldez aurretik aparte utzitako oskoletan itsas trikuaren mamiak jarri eta saltsa horrekin estaltzen dira; ondoren, arinki gainerretuko dira labean. Halaber, azken ukitu gisa ere erabil daiteke; esaterako, gazta parmesanoaren ordez erabil daiteke ganbadun risottoari zaporea eta krematsutasuna emateko. Gehienetan, ardo zuri on batekin lagunduta hartzen da, baina fino edo manzanilla freskoaz ere har daiteke. 

Errezeta tradizionalak

Andaluzian, gelba itsas trikuaren saltsatan plater ezaguna prestatzen da. Lehenengo, kazola batean, olioa, tipula, gatza eta piperbeltza jartzen dira eta horien gainean, gelba; horri ura eta ardo zuria gehitzen zaizkio. Hogei bat minutuz egiten eduki ondoren, hozten uzten da. Bestetik, itsas trikuen saltsa prestatzen da. Horretarako, gurina jartzen da kazola batean eta tipula, perrexila eta irina frijitzen dira guztiak ere ondo nahastuz. Sutatik kendu eta itsas trikua zati txikitan ebakita, esne-gain likidoa, arrain-salda, gatza eta piperbeltza gehitzen zaizkio. Dena ondo-ondo nahastu eta su motelean jartzen da bost bat minutuz. Arraina hotza zerbitzatzen da saltsa horrekin lagunduta eta limoi-xerra batzuekin apainduta. 

Errezeta tradizionaletako bat itsas triku gainerretuak prestatzea da. Itsas trikuak erditik irekitzen dira artazi berezi batzuen laguntzaz eta haragi-zatiak ateratzen dira koilara txiki batekin; itxura onena duten zatiak garbitu eta aparte gordetzen dira gero haiekin betetzeko. Kazola batean, gurin apur batekin tipulatxa fin-fin moztuta gorritzen jartzen da. Behin egiten denean, itsas trikuaren kuskuak eta cava gehitzen zaizkio. Minutu batzuetan egosi ondoren,     esne-krema gehitzen zaio eta gatza eta kaiena botako. Beste bost bat minutuz su motelean egiten utziko da eta, ondoren, iragazkitik pasako da. Bestetik, itsas trikuak labeko plaka batean jarriko dira, brandyaz garreztatu eta pare bat minutuz berotuko dira. Oskolak berotzen direnean, itsas trikuen kremaz betetzen dira eta beste pare bat minutuz gainerretzen uzten dira beroak zerbitzatzeko. 

Historikoki, itsas trikuen kontsumoa gehien hedatutako tokiak Mediterraneoa, Patagonia eta zona tropikalak izan dira. Lurralde espainiarrean, oso ezagunak dira Cadizko lurraldeetan, Asturiasen, non, “oricios de mar” izenez ezagutzen diren eta Empordàko itsasertzean, non, "la garoinada" izeneko kanpaina gastronomiko ezaguna egiten den itsas trikua protagonista dela. 

Gaiarekin lotutako artikuluak:

- Kabiarraren bikaintasuna 

- Ostrak, mokadu gozoa